بارى عمدهء مدارك و منابع چاپ نشدهء قاجارى را مىتوان در گروههاى زيرين شناخت : - متون تواريخ و تذكره‌ها كه چند تا از آنها در سالهاى اخير به چاپ رسيده است . - سفرنامه‌هاى ايرانيان در ايران و در كشورهاى ديگر ( هند ، عثمانى ، فرنگستان ، روسيه ، مصر ، و شامات ) كه سالهاى اخير بيست سى تا از آنها چاپ شده است . - روزنامهء خاطرات كه متاسفانه شمار آنها معدود است و آنچه از روزگار ناصر الدين شاه به اين سوى مانده است همه بايد چاپ شود . از آنچه چاپ شده ، خاطرات اعتماد السلطنه و ظهير الدوله و امين الدوله و مخبر السلطنه از زبده‌هاى آنهاست . - كتابچه‌هاى گزارشى و انتقادى از وقايع و اخبار و توصيف آباديها . - اوراق و سجلات و صكوك محضرى از قبيل وقفنامه‌ها و صداقنامه‌ها و اجاره‌نامه‌ها و تركه‌نامه‌ها و . . . - دفترهاى كپيه و نامه‌هاى تجارى . - دفترهاى ثبت و ضبط محاسبات تجارى و ملكى و زراعى و مخارج روزانهء افراد . - دفترهاى مسودهء نامه‌هاى رجال و وزارتخانه‌ها . - فرمانها و منشورها و حكمهاى پادشاهى و حكام ولايات . - نامه‌ها و تلگرافهاى دولتى و شخصى و دفتر سواد يا خلاصه يا ثبت آنها . - دفترهاى ثبت عرايض مخصوصا از دورهء ناصرى كه به طور منظم انجام مىشده است . در اين مجموعه كوشش مىشود نمونه‌هايى از هريك از اين گونه مدارك گردآورى و تنظيم و چاپ شود ، و هدف اصلى آن است مداركى چاپ شود كه بهتر بتوان بر جنبه‌هاى اجتماعى و مدنى و فرهنگى و نيز زندگى و آداب آن روزگار در ميان طبقات مختلف جامعه دست يافت . ايرج افشار بهار 1372